Нэрт удирдагч Ю.Цэдэнбалын 105 насыг өргөн тэмдэглэе

Төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн маршал Ю.Цэдэнбалын амьдралын туулж өнгөрүүлсэн замнал Монголын нэгэн үеийн хагас зуун жилийн түүхтэй холбогдоно. 44 жилийн турш Монгол Улсынхаа хөгжил дэвшилийн төлөө сэтгэл зүрхээ тасралтгүй зориулсан хүн бол яах аргагүй маршал Ю.Цэдэнбал юм.

 

Монгол эх орныхоо төлөө амь биеэ хайрлалгүй зүтгэж явсан энэ эрхэм түүхэн хүнийг 1984 оны үед хэлмэгдүүлж Үндсэн хуулийн заалтыг зөрчиж Монгол Улсын маршал, Улсын баатар цолыг нь хурааж улмаар “Тойрон хүрээлэгчдийн хэрэг” гэгчийг төвийлгөн зохиож ЗХУ-д эмчлүүлэхээр явуулж баталгаат бус өвчний оношийг гаргаж, улмаар бүх албан тушаалаас нь буулгаж гэрийн хорионд насан өөд болтол байлгасан нь шинэ цагийн хэлмэгдүүлэлт болж эх орныхоо хөгжил дэвшлийн төлөө зүтгэсээр эх орондоо ч ирэх боломж олголгүй байсаар хорвоогийн мөнх бусыг үзсэн түүх үнэн юм.

 

Халх голын түүхэн ялалтын ойд оролцоно гэсэн өөдрөг сэтгэлтэй явсан суут удирдагч маань дахин нутагтаа эргэж ирж чадалгүй бурхны орондоо явсан нь эмгэнэлтэй билээ. Тэр үеийн Улс төрийн товчооны гишүүдийн эрх ямба, идэж уусан нь юу байсан бэ гэвэл, гэр бүлийн хүн нь машин унаа хэрэглэж хүүхдээ сургууль цэцэрлэгт хүргэж, авах “мэргэжилтний” гэх дэлгүүрээс хүнсний хэрэгцээт зүйлээ авдаг, гэр бүлээрээ жил бүр гадаадад амардаг байсан гэж мэдэх хүмүүс ярьж, бичиж байсан даа.

Маршал Ю.Цэдэнбалыг бүх тушаалаас нь буулгаж ял хүлээлгэж гэрээс нь өмч хөрөнгийг хурааж авахад хэдэн мөнгөн аяга, өрөөгөөр дүүрэн ном зохиол, гадаад орнуудын төрийн тэргүүнээс өгсөн брлэг дурсгалын зүйл байсан гэж яригддаг байв. Бага ч гэсэн хурааж авсан хөрөнгө нь тоо ёсоороо байгаа болов уу? Улсын түүхтэй холбоотой чухал зүйл ном зохиол нь бүтнээрээ байгаа юу гэж харамсаж боддог юм. Гэтэл шинэ тогтолцооны өөрчлөлт шинэчлэлт хийхээр 1990-ээд оноос хойших 30 жилд олон намын удирдлагын Лидер өндөр албан тушаал хашиж байсан хүмүүсийн дотроос “Хувьчлал” нэрээр цэнхэр ягаан тасалбар өмч хөрөнгийг үнэгүйдүүлэн баяжиж шинэ цагийн тэрбумтнууд төрж булхай луйвраар олон уул уурхайн тендер, лицензийг хээл хахуулиар үгсэн хуйвалдах замаар авч хөрөнгөжиж гадаадын банкуудад мөнгөө хадгалуулж нуусан хэрэг гээд ойд багтмааргүй хөрөнгө мөнгөний тоо яригдаж байгаатай харьцуулбал “Усны дусал” төдийхөн юм даа.

 

Ю.Цэдэнбал даргын ажил үйлс бүхнийг бүрхэгдүүлэх, харлуулах үйл ажиллагааг нь шинээр ардчилал гэх далбаан дор гарч ирсэн шинэ цагийн удирдлагууд улам дэвэргэж байна. Манай намын хувьд ч гэсэн дээрх үйл ажиллагааг тууштай эсэргүүцэж ажиллахын оронд аядуу байдлаар харгалзан далд утгаар дэмжиж байсан нь харамсалтай.

 

Харин Монгол Ардын намын дарга Б.Даш-Ёндон намынхаа Удирдах зөвлөлийн хурлаар Ю.Цэдэнбал даргын маршал, улсын баатар цолыг хасах тухай тогтоолыг хүчингүй болгож 1997 онд хуралдсан Монгол Ардын намын XXII их хурлаар намын гишүүнчлэлийг төлөөлөгчдийн олонхын саналаар сэргээсэн билээ.

Миний бие энэ их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож явсан тул ие сэтгэлд хоногшин үлджээ. Ерөнхийлөгч Н.Багабанди хуучин Ерөнхийлөгчийн Үндсэн хууль зөрчиж гаргасан Ю.Цэдэнбалтай холбогдсон зарлигийг хүчингүй болгосон. 1990-ээд оноос хойш Ю.Цэдэнбал даргын насны ой дөрвөн удаа тохиосон байдаг. 1996 онд 80 жилийх нь ойг тэмдэглэхэд тэр үеийн ардчилсан хүчний удирдагчид анхаарч оролцож байсан санагдана. 80 жилийн ойгоор Ерөнхий сайд М.Энхсайхан бунханд нь цэцэг өргөж Улсын их хурлын дарга Р.Гончигдорж, Цэдэнбал  даргын хүү Ц.Зоригийг хүнлэг ёсоор хүлээн авч ойн үеэр хүндэт харуул жагсаж цөөнхийн бүлгийн ахлагч ирээдүйн Ерөнхийлөгч Н.Багабанди хүндэтгэлийн концертод оролцож өргөн тэмдэглэсэн билээ.

Ерөнхий сайд байсан М.Энхболдын сэтгэл зүтгэлээр хотын төв хэсгийн талбайд 2006 онд сүрлэг сайхан хөшөөг босгож, 90 жилийн ойгоор Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр хөшөөний нээлтэд оролцсон . Харин 100 жилийнх нь ойгоор Ю.Цэдэнбал даргад хүлээлгэсэн хэргүүдийг цагаатгах, гэр музейг нь байгуулах асуудал яригдаж байсан боловч уг шийдвэр биелээгүй байгаад олон түмэн харамсдаг юм. Одоо 2021 онд болох Монгол Ардын нам (МАХН) байгуулагдсаны 100 жилийн ой, нэрт удирдагч Ю.Цэдэнбалын мэндэлсний 105 жилийн ойгёслол төгөлдөр тэмдэглэх талаар намын ахмад гишүүний хувьд бодож явдаг зарим саналаа МАН-ын Удирдах зөвлөлийн сонорт хүргэж байгааг минь болгооно уу.

 

1. Монголын нийгэм төрийн нэрт удирдагч Ю.Цэдэнбалыг хилсдүүлсэн хэргүүдийг цагаатгах асуудлыг УИХ-д оруулж шийдвэр гаргах. Өмнө нь Цагаатгах ажлыг эрхлэх улсын комиссын шийдвэрээр байгуулсан ажлын хэсгийн гаргасан дүгнэлтийг сэргээж хэрэгжүүлэх цаг болсон.

2. Олон жил амьдарч байсан байшинд нь “Гэр музей” байгуулан, хурааж авсан, түүхэнд холбогдолтой эд өлгийн зүйлс, Монгол Улсын болон намын түүхэнд холбоотой баримт материал, эрдэмтэд судлаачдын гаргасан ном зохиол, төрсөн нутгийнх нь иргэдэд хадгалагдаж байгаа ховор нандин зүйлийг хайж сурвалжлах сэргээн засч байрлуулах.

3. Маршалын талаарх судалгаанд түшиглэж “Түүх мартахгүй” түүхэн кино бүтээх гэж байгаад туйлаас баярлаж байгаагаа илэрхийлэхийн ялдамд уг кинонд Ю.Цэдэнбалын туулж өнгөрүүлсэн амьдралын тухай түүхэн баримтат киноноос оруулахын зэрэгцээ амьдралын сүүлчийн жилүүдийг Москвад эмчлүүлэх нэрээр гэрийн хорионд байсан амьдралын хүнд өдрүүд, бүх албан тушаал цол хэргэмийг хурааж авсан баримтууд, сүүлчийх нь замд үдэж байгааг бодит үнэнээр гаргаж мэдүүлэх нь том буянтай зүйл болно.

4. Маршил Ю.Цэдэнбал гэр бүлийн хүний хүүхэд залуучуудын төлөө өөрийн шууд санаачлагаар бүтээсэн хүүхдийн “Найрамдал” зуслан, цэцэрлэгт хүрээлэн, Гэрлэх ёслолын ордон болон бүх аймагт байгуулсан хүүхдийн цэцэрлэг зэрэг бүтээн байгуулалтын их ажлыг кинонд оруулах нь зүйтэй санагдана.

5. Энэ ойн үеэр Ю.Цэдэнбал гуайн туурвисан ном, хэлсэн үг хийсэн ажлыг бичсэн цуврал ном гаргах хэвлүүлэх. Ийнхүү МАН байгуулагдсаны 100 жилийн ойн хүрээнд Ю.Цэдэнбал даргын 105 жилийн ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэхийн зэрэгцээгээр түүнд ногдуулсан хэлмэгдүүлэлтийн хар толбыг арилгаж, цагаатгаж өгвөл бурхны орноос харж баярлах биз ээ.

 

 

МАН-ын ахмад гишүүн С.ПҮРЭВЖАВ

  • Манай сайт таалагдсан бол лайк дараарай

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд unen.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Утас: 70140187

Сэтгэгдэл (17)

  • (43.242.243.252)

    2019-05-23

    bitgii huts za yu

  • (24.14.168.235)

    2019-05-23

    Tsag tsagaaraa baidaggui.Ongorson kommunist deglemiin huniig shagshij magtahaa bolimoor yum.44 jil hantalaa magtaj buh shagnalaa ogson . Neg huniig tahin shutdeg huuchin sots sistem baihgui bolson shuu dee.

  • манж хятадын цус холиолдсон дээрх новшт (207.244.89.75)

    2019-05-23

    ЧИ ТИЙМ ИХ МОНГОЛОО ГЭСЭН СЭТГЭЛТЭЙ БАЙЖ ЧАДАХ УУ? ТЭР АУГАА ХҮНИЙ ХИЙЖ БҮТЭЭСЭН ЗҮЙЛ ДЭЭР АМЬДАРЧ БАЙГАА МУУ НОВШ МИНЬ ДУУГУЙ БАЙГААРАЙ ЧИ МЯНГА ДАЛЖИГНААД Ч ЭНЭ ЭРХЭМ БУУРАЛ ХҮНИЙ ХӨЛИЙН ЭРХИЙ ХУРУУНЫ ХУМСАНД Ч ДҮЙЖ ОЧИХГҮЙ ТЭР ХҮН ДҮРВЭД БАЙСАН Ч ГЭСЭН МОНГОЛОО ГЭСЭН АУГАА СЭТГЭЛТЭЙ БАЙСАН ЮМ ШҮҮ МУУСАЙН ХЯТАДУУД ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗҮҮДИЙГ ХӨӨН ЗАЙЛУУЛАХ БОДЛОГО БАРЬЖ БАЙСАН НЬ ЧАМД БОЛОН ЧИНИЙ ХУЖАА ААВ ЭЭЖ АХ ДҮҮ НАРТ ТААЛАГДААГҮЙ БОЛОХООР ИНГЭЖ ҮЗЭН ЯДАЖ БАЙГАА БОЛОЛТОЙ НЭРЭЭ ЗУРГАА ТАВИАД БИЧЭЭРЭЙ МУУ ХУЖААГИЙН ШЭЭС МИНЬ ЦЭВЭР МОНГОЛЧУУД ЧАМАЙГ МОНГОЛ НУТГААСАА ХӨӨН ЗАЙЛУУЛАХ ЦАГ ИРСЭН ШҮҮ...

  • (94.134.88.8)

    2019-05-23

    za baahan Lagiin hergeer höögdöj garsan,gazar zaagdsan hujaa bolon erliiz hurliizuud eldev gutgeleg hudlaa zuil soliorood unan ,baruun zuun ,baga ih jstan geed hagalgan butalgah zuilee bitsnee...

  • Балдан (150.129.143.207)

    2019-05-22

    Бидний монголчууд ярихдаа эцэг эхээ гомдоовол өөдлөхгүй гэж ярьдаг даа Энэ Ю.Цэдэнбал гэдэг хүнийг гомдоосоноороо улс орон ч ард бид ч өөдлөхгүй байна даа

  • Зочин (202.55.188.45)

    2019-05-22

    Тэр гавьяатай хүн. Гэхдээ ингэсгээд больсон нь дээр. Хувь хүний түүх, нийгмийн зүтгэлтний байр суурь, замналын хувьд ихээхэн зѳрчилтэй хүн. Яахав тѳрсѳн нутгийнх нь зѳвлѳл энэ ойг ѳргѳн утгаар тэмдэглэж болно шүү дээ.

  • зочин (202.179.31.6)

    2019-05-22

    Чиний эх оронч гэж юу байдгийм манжийн дарлалд нухлуулж байхдаа манж цустай болсон эрлийз хурлийз шээс чи Хархираан уулсын их онгон шүтээдийн хараалд өртүүзэй

  • Зочин (103.229.123.107)

    2019-05-22

    Ямартаа ч тухайн цаг үедээ улс орон ард түмнийхээ төлөө цохилох зүрх сэтгэлтэй хүн байсан. Ер нь тэр үеийн дарга удирдлагууд өнөөгийн дарга нар шиг хувиа хичээгчид лав байгаагүй юм шүү.

  • Алтай Таван Богд (202.179.31.6)

    2019-05-22

    Монгол орны дээвэр дээрээс бичиж байна оролцоно оролцох оролцохдоо маш хүндэтгэлтэйгээр зууны шилдэг удирдагч улс төрч эв нэгдлийн гүүр энх цагийн бүтээн байгуулагч энэ Монгол орны хөгжил цэцэглэлтийн суурийг тавигч эгэл Монголын минь эрхэмлэн хайрлах энхрий хүн гэдэг зарчмаар оролцоно Очирбат яаж ирэх вэ тэмбүү нь нүүрээр нь гарч байна удахгүй хамаргүй болох байхаа ерөөл бат оршиг

  • (64.119.23.107)

    2019-05-22

    ЭД МӨНГӨ ЭРХ ЯМБАНЫ ТӨЛӨӨ ЮУГ Ч ЗОЛИОСЛОХООС БУЦАХГҮЙ УРВАГЧ ШУНАЛТАН ХЯТАД П.ОЧИРБАТ ЭРЛЭГИЙН ҮҮДЭНД ОЧИХООРОО ЮУ ЯМАР ӨЧИГ ӨГӨХ БОЛДОО ХӨӨРХИЙ

  • (192.82.65.224)

    2019-05-22

    zuv uu zuv.. eh ornii hairtai huuduudiin neg..odoonii ulsturchid udirdagchdiin hajuud burhan yum daa

  • (66.181.187.172)

    2019-05-22

    Өөрийн төрсөн буурийг оролцуулаад Монгол орны баруун хойд хэсгээс тасар тасдан Оросод өгсөн хүний алдар гавьяаг тэмдэглэнэ гэж юу байхав дээ. Өнгөрсөн зүйлийг өнгөрсөнд нь хаяж сурах хэрэгтэй. Тэгээд л эргэж буцаад элдэв шалдав болоод байвал энэ улс эх орон чинь хөгжихгүй

  • zochin (192.82.65.197)

    2019-05-22

    Odoo hereggui dee tegj mongo urehiin orond amidral ni hund baigaa bolon zaluustaa ajliin bair bii bolgohiin toloo jijig ch bol uildver buteen baiguulalt hiih heregtei. 100, 150 geh met tegsh oig temdegleye. Huvi humuus nutgiinhan, kompaniud sain duraaraa temdeglej boloh baih. Hoshoo bosgoh, oi temdegleh ni herees heterlee Helmegdsen Loohuuz guain yariag sonsohod bas l hetsuu baisan shuu

  • Хүний хүн хүрэн бөөртэй гэдэг тун үнэн. Монгол гэсэн сэтгэлгүй зөвхөн цаад эзэддээ үнэнч байсан. БУзар үйлээ хийхэд нь саад болсон Аварзэд, Сурмаажав, Лоохууз, Цэнд гэх эх орончдыг устгасан БУЗАР НОХОЙ!! Туй цаашаа далд ор Цэдэнпил гэх урвагч!! (192.82.65.56)

    2019-05-22

    Цэдэнбал гэгч БУЗАР УРВАГЧ ийг шүтэн бишрэх нь зөвхөн ДҮРВЭДүүдийн л асуудал шүү дээ. Энэ хүн ОРОСЫН Тагнуул, ОРОСЫН ЭФҮ, Монголын газар нутгийг оросуудад БЭЛЭГЭЛЭН өгсөн, Бидний эцэг өвгөдийн цусаараа байлдан олсон газар нутгийг дур мэдэн Оросуудад Тасалж ӨГСӨН БУЗАР НҮГЭЛТЭЙ этгээд. Хүний хүн хүрэн бөөртэй гэдэг тун үнэн. Монгол гэсэн сэтгэлгүй зөвхөн цаад эзэддээ үнэнч байсан. БУзар үйлээ хийхэд нь саад болсон Аварзэд, Сурмаажав, Лоохууз, Цэнд гэх эх орончдыг устгасан БУЗАР НОХОЙ!! Туй цаашаа далд ор Цэдэнпил гэх урвагч!!

    зочин (192.82.65.56)

    2019-05-22

    Чиний эх оронч гэж юу байдгийм манжийн дарлалд нухлуулж байхдаа манж цустай болсон эрлийз хурлийз шээс чи Хархираан уулсын их онгон шүтээдийн хараалд өртүүзэй

  • Цэдэнбал гэгч БУЗАР УРВАГЧ ийг шүтэн бишрэх нь зөвхөн ДҮРВЭДүүдийн л асуудал (192.82.65.56)

    2019-05-22

    Цэдэнбал гэгч БУЗАР УРВАГЧ ийг шүтэн бишрэх нь зөвхөн ДҮРВЭДүүдийн л асуудал шүү дээ. Энэ хүн ОРОСЫН Тагнуул, ОРОСЫН ЭФҮ, Монголын газар нутгийг оросуудад БЭЛЭГЭЛЭН өгсөн, Бидний эцэг өвгөдийн цусаараа байлдан олсон газар нутгийг дур мэдэн Оросуудад Тасалж ӨГСӨН БУЗАР НҮГЭЛТЭЙ этгээд. Хүний хүн хүрэн бөөртэй гэдэг тун үнэн. Монгол гэсэн сэтгэлгүй зөвхөн цаад эзэддээ үнэнч байсан. БУзар үйлээ хийхэд нь саад болсон Аварзэд, Сурмаажав, Лоохууз, Цэнд гэх эх орончдыг устгасан БУЗАР НОХОЙ!! Туй цаашаа далд ор Цэдэнпил гэх урвагч!!

    манж хятадын цус холиолдсон дээрх новшт (192.82.65.56)

    2019-05-22

    ЧИ ТИЙМ ИХ МОНГОЛОО ГЭСЭН СЭТГЭЛТЭЙ БАЙЖ ЧАДАХ УУ? ТЭР АУГАА ХҮНИЙ ХИЙЖ БҮТЭЭСЭН ЗҮЙЛ ДЭЭР АМЬДАРЧ БАЙГАА МУУ НОВШ МИНЬ ДУУГУЙ БАЙГААРАЙ ЧИ МЯНГА ДАЛЖИГНААД Ч ЭНЭ ЭРХЭМ БУУРАЛ ХҮНИЙ ХӨЛИЙН ЭРХИЙ ХУРУУНЫ ХУМСАНД Ч ДҮЙЖ ОЧИХГҮЙ ТЭР ХҮН ДҮРВЭД БАЙСАН Ч ГЭСЭН МОНГОЛОО ГЭСЭН АУГАА СЭТГЭЛТЭЙ БАЙСАН ЮМ ШҮҮ МУУСАЙН ХЯТАДУУД ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗҮҮДИЙГ ХӨӨН ЗАЙЛУУЛАХ БОДЛОГО БАРЬЖ БАЙСАН НЬ ЧАМД БОЛОН ЧИНИЙ ХУЖАА ААВ ЭЭЖ АХ ДҮҮ НАРТ ТААЛАГДААГҮЙ БОЛОХООР ИНГЭЖ ҮЗЭН ЯДАЖ БАЙГАА БОЛОЛТОЙ НЭРЭЭ ЗУРГАА ТАВИАД БИЧЭЭРЭЙ МУУ ХУЖААГИЙН ШЭЭС МИНЬ ЦЭВЭР МОНГОЛЧУУД ЧАМАЙГ МОНГОЛ НУТГААСАА ХӨӨН ЗАЙЛУУЛАХ ЦАГ ИРСЭН ШҮҮ...

  • зочин (103.20.152.50)

    2019-05-22

    өлзийбаатар гэж ТӨРИЙН ШАГНАЛ ХҮРТСЭН хүнийг энэ кино зураг авалт зэрэгт оруулж болохгүй шүү....Цэдэнбал болон түүний эхнэрийн хийсэн гавьяаг сонсдог ном гэдэгтэй " ЭРХЭМ ДҮҮ НАР САЙН СОНСООД ТЭМДЭГЛЭЖ АВААРАЙ ГЭЖ ХЭЛЭЭД Л " маш их муулсан хүн ...

    Хүний хүн хүрэн бөөртэй гэдэг тун үнэн. Монгол гэсэн сэтгэлгүй зөвхөн цаад эзэддээ үнэнч байсан. БУзар үйлээ хийхэд нь саад болсон Аварзэд, Сурмаажав, Лоохууз, Цэнд гэх эх орончдыг устгасан БУЗАР НОХОЙ!! Туй цаашаа далд ор Цэдэнпил гэх урвагч!! (103.20.152.50)

    2019-05-22

    Цэдэнбал гэгч БУЗАР УРВАГЧ ийг шүтэн бишрэх нь зөвхөн ДҮРВЭДүүдийн л асуудал шүү дээ. Энэ хүн ОРОСЫН Тагнуул, ОРОСЫН ЭФҮ, Монголын газар нутгийг оросуудад БЭЛЭГЭЛЭН өгсөн, Бидний эцэг өвгөдийн цусаараа байлдан олсон газар нутгийг дур мэдэн Оросуудад Тасалж ӨГСӨН БУЗАР НҮГЭЛТЭЙ этгээд. Хүний хүн хүрэн бөөртэй гэдэг тун үнэн. Монгол гэсэн сэтгэлгүй зөвхөн цаад эзэддээ үнэнч байсан. БУзар үйлээ хийхэд нь саад болсон Аварзэд, Сурмаажав, Лоохууз, Цэнд гэх эх орончдыг устгасан БУЗАР НОХОЙ!! Туй цаашаа далд ор Цэдэнпил гэх урвагч!!

  • Охиэ (66.181.176.254)

    2019-05-22

    ШУУРХАЙ МЭДЭЭ ЖИНХЭНЭ ТЭМЦЭЛ ОДОО Л ЭХЛЭХ ГЭЖ БАЙНА‼️‼️‼️ Ц.Элбэгдорж хил даван зугтлаа.Дубайн гэрээний луйвар, Эрдэнэтийн 49% тай холбоотойгоор ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэг, УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбат, сахал Эрдэнэбилэг нарыг яллагдагчаар татан хорих шийдвэр гарлаа. Гэвч шүүхийнхэн хөдлоөж өгөхгүй байгаа нь тэд МАНАН бүлэглэлийн гарт хэвээр байгаа нь харагдаж байна.Энэ шийдвэр гарахын урд орой нь Ц.Элбэгдорж хил даван зугтаасан байна. Тэрээр ойрын хүндээ хэлэхдээ 7 сарын 15 гэхэд ямар ч асуудалгүй болно гэж хэлээд явсан гэх. Хуулийнхан