Манай улс өнгөрсөн онд ОУВС-гийн “Өргөтгөтсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-т хамрагдсан. Энэ хугацаанд ОУВС-гаас “Хөтөлбөрийн хэрэгжилт сайн, эдийн засгийн өсөлт нэмэгдэж, төсөв, гадаад валютын нөөцийн гол зорилтыг давуулж биелүүлсэн төдийгүй Монгол Улсын эдийн засаг төсөөлж байснаас илүү хурдацтай сэргэсэн” хэмээн дүгнэснээр гурав дахь шатны санхүүжилт болох 30.55 сая ам.долларыг олгоод байгаа юм. ОУВС, Дэлхийн банкны 2018 оны хаврын уулзалт өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-д болсон. Уг уулзалтад манай улсаас Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар тэргүүтэй төлөөлөгчид оролцоод ирэв.

Түүнчлэн Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатарыг ОУВС-гийн уулзалтад явсан үеэр УИХ дахь АН-ын бүлгээс түүнийг Засгийн газрын бүрэлдэхүүнээс огцруулах саналыг Ерөнхий сайдад хүргүүлсэн. Эдгээр асуудлын хүрээнд түүнээс дараах асуултад хариулт авлаа.

-Та өнгөрсөн долоо хоногт ОУВС, Дэлхийн банкны хаврын уулзалтад оролцоод ирсэн. Уулзалтын хүрээнд ямар асуудлыг шийдвэрлэв. Хэр үр дүнтэй томилолт болсон бэ?

-АНУ-д болсон ОУВС-гийн энэ жилийн хаврын уулзалтад оролцоод ирлээ. Энэ үеэр АНУ-ын Мянганы сорилтын сан, ОУВС, Дэлхийн банк, НҮБ-ын уулзалт болсон. Үүний хүрээнд АНУ-ын Мянганы сорилтын сангаас манай улзсад 350 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар Улаанбаатар хотын усан хангамж болон саарал усыг ашиглах, эргэлтэд оруулах төслийг хэрэгжүүлэхээр болж, эцэслэн шийдвэрлэлээ. Ойрын үед гарын үсэг зурж баталгаажуулна. Энэ нь Монгол Улсын өнөөгийн эдийн засгийн нөхцөл байдал, Улаанбаатар хотын цэвэр усны хангамж, дээр нь саарал ус ашиглахад чиглэсэн ажилд чухал үр дүнтэй зүйл боллоо. Мөн ОУВС-тай манай улсад хэрэгжүүлж буй хөтөлбөрийн талаар ярилцаж, уг хөтөлбөр Монгол Улсад үр дүнтэй хэрэгжиж байгаа талаар ойлголцолд хүрсэн. Үүнээс гадна дэлхийн эдийн засаг, санхүүгийн байдал ямар байх, юунд гол асуудал нь яригдаж байна вэ гэдэгт санал солилцсон. Монгол Улс дэлхийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг, эд эс нь учир олон улстай нийцсэн бодлого явуулахгүй бол зөрсөн бодлого явуулахад эдийн засаг хямардгийн гашуун туршлагыг өнгөрсөн дөрвөн жилд амссан. Тиймээс бодлогоо дэлхийн чиг хандлагад нийцүүлэх асуудлыг хэлэлцлээ. Мөн Дэлхийн банктай хамтарч ажиллах болон НҮБ-тай Хөгжлийн санхүүжилтийн асуудлаар ярилцсан үр дүнтэй уулзалт боллоо.

-УИХ дахь АН-ын бүлгээс таныг огцруулах саналыг Ерөнхий сайдад хүргүүлээд байгаа. Огцруулах үндэслэлийг та юу гэж харж байна вэ?

-Засгийн газраас өргөн барьсан татварын хуулиудыг төсөвтэй зөрчилдөж байна гэсэн зүйлийг ярьж байна. Монгол Улсын Үндсэн хуулиар хууль батлах эрх зөвхөн УИХ-д байдаг. Татварын ерөнхий хуульд татварыг батлах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, хөнгөлөлт чөлөөлөлт үзүүлэх нь мөн ялгаагүй УИХ-ын бүрэн эрхийн асуудал. Өнгөрсөн 2013 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс 2016 оны зургаадугаар сарын 1 хүртэл нийт 34 удаа татварын хөнгөлөлт чөлөөлөх асуудлыг оруулж баталсан байдаг. Гэхдээ энэ нь онцлогтой. Учир нь, тэр үед улсын төсвийн орлого жил бүр нэг их наядаар тасарч байхад хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийг олгож байсан байгаа юм. Дараа нь 2016 оны аравдугаар сарын 1-нээс өнгөрсөн оны аравдугаар сарын 1 хүртэл дөрвөн хуульд хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийг оруулсан. Тухайлбал, төмөр замын дизелийн түлшний Онцгой албан татварыг чөлөөлсөн, дөрвөн салбарт 1.5 тэрбум төгрөгөөс доош орлоготой аж ахуйн нэгжийн Орлогын албан татварыг 1 хувь болгож хөнгөлөлт үзүүлсэн зэрэг асуудлыг шийдсэн. Үүнийг тухайн үед УИХ-аар хэлэлцэн баталж байсан. Засгийн газраас хуулийг өргөн барихдаа хугацаа заахгүй оруулдаг. Учир нь, УИХ-ын бүрэн эрхтэй зөрчилддөг учраас хугацаа заадаггүй. Хэлэлцүүлгийн явцад бусад хуультайгаа нийцүүлэн баталдаг л зүйл.

-Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газрыг огцруулсан үндэслэл нь таныг огцруулахаар хүргүүлсэн үндэслэл байсан гэдгийг зарим гишүүн хэлж байна. Ялангуяа хүүхдийн мөнгөний асуудлыг ярьж байна л даа?

-Энэ бол хоёр өөр үндэслэл. Учир нь, хүүхдийн мөнгийг бүх хүүхдэд олгохыг Халамжийн хуулиар шийдвэрлэдэггүй. Анх Хүний хөгжил сангийн хуулиар хүүхдийн мөнгийг бүх хүүхдэд олгодог байсан. Энэ хуулиар газрын доорх баялгийг иргэдэд бүгдэд нь олгох ёстой гэсэн заалттай. Үүний дагуу бүх хүүхдэд хүүхдийн мөнгийг олгож байсан. Харин энэ хуулийг өөрчилж Халамжийн хуулиар олгодог болсон. Энэ хууль нь иргэдэд халамжийг хавтгайруулж олгохгүй, зорилтот бүлэгт өгдөг. Тиймээс хуульдаа нийцүүлэн зорилтот бүлэгт хүүхдийн мөнгө олгож байгаа юм. Хоёрдугаарт, хөрөнгийн эх үүсвэрийг нь төсөвт суулгасан байх ёстой. Тэгэхээр одоогийн нөхцөл байдлаар Халамжийн хуулийн дагуу 60 байсныг 80 хувьд олгохоор байгаа. ОУВС, Дэлхийн банк, Японы Засгийн газартай хүүхдийн мөнгийг 80 хувьд олгох талаар хэлэлцээр дөрвөн сар үргэлжилж байна. Ингэснээр Азийн хөгжлийн банкнаас нэмэлт хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр төсөв, сайдын багцад 40 тэрбум төгрөг суулгасан байсныг хүүхдийн мөнгөнд шилжүүлж олгохоор болж байна. Энэ нь хуульдаа нийцэж байгаа.

-Төсөвт тодотгол хийх шаардлагатай гэж яриад байгаа шүү дээ?

-Төсөв тодотгохын тулд тусгай шаардлагуудыг хангасан байх ёстой. Энэ шаардлагуудыг нь аваад үзэхээр төсөвт тодотгол хийх ямар нэгэн үндэслэл гарч ирэхгүй байгаа юм. Хэрэв төсөв тодотгоно гэвэл харин хууль зөрчсөн зүйл болно.

-Та Хотгор шанагын асуудлаар АТГ-т өөрийгөө шалгуулах хүсэлт өгсөн. Очиж байцаалт өгсөн үү. Асуудал ямар шатандаа явна вэ?

-Энэ асуудлаар хүмүүс улс төр хийгээд байсан учир би өөрийгөө шалгуулах хүсэлт өгсөн. Шалгаж байгаа. Удахгүй хариугаа гаргаж, шийдвэрлэх байх.

М.ЭНХЦЭЦЭГ