Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газраас өнгөрсөн онд хийж хэрэгжүүлсэн ажил болон шатахууны үнийн талаар мэдээлэл хийлээ. Тус газарт өнгөрсөн онд иргэдээс 1850 гомдол иржээ. Үүний хамгийн их буюу 31.6 хувийг барилга, орон сууц, СӨХ- нд хамааралтай асуудал эзэлжээ. Мөн тендертэй холбоотой 130 санал гомдол ирсэн байна. Энэ хүрээнд шалгалт явуулахад 50 гаруй хувь нь Өрсөлдөөний тухай хууль, Тендерийн тухай хууль, Зар сурталчилгааны тухай хууль зөрчсөн болохыг тогтоожээ. Барилга, орон сууцтай холбоотой 584 гомдол ирснийг Барилга, хот байгуулалтын яаманд шилжүүлжээ. Мөн авто хийн салбарт хяналт шалгалт хийж, шалгалтаар аж ахуй эрхлэгчид бүтээгдэхүүний үнийг нэг хэмжээнд тогтоон худалдаалж байгаа нь Өрсөлдөөний тухай хуулийг зөрчсөн тул улсын байцаагчийн албан шаардлага хүргүүлсэн байна. Хяналт шалгалтын дүнд “Гор газ”, “Юнигаз”, “Шунхлай трейдинг” ХХК-ууд автохийн жижиглэн борлуулалтын үнийг 10-50 төгрөгөөр бууруулжээ.

ЗОХИОМОЛ ХОМСДОЛ ҮҮСГЭСЭН ШАТАХУУН ИМПОРТЛОГЧДОД ШААРДЛАГА ХҮРГҮҮЛЖЭЭ

Сүүлийн өдрүүдэд зарим шатахуун түгээх станц авто бензин болон дизель түлшний борлуулалтдаа хязгаарлалт хийсэн. Тухайлбал, “Магнай трэйд”, “Сод монгол”, “Тэс петролиум” ХХК Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг зарим салбартаа А-92 авто бензин, ялангуяа дизель түлшний жижиглэнгийн борлуулалтдаа хязгаарлалт хийж, дизель түлшийг зөвхөн гэрээт байгууллагадаа борлуулах, 50 мянган төгрөгөөс дээш дизелийн түлшээр цэнэглэхгүй байх хэмжээ тогтоогоод байгаа юм. Үүнд ШӨХТГ-аас шалгалт хийж байгаа ажээ. Хэрэв хууль бусаар хомсдол бий болгосон нь тогтоогдвол Өрсөлдөөний тухай хуулийн дагуу өмнөх жилийн борлуулалтын орлогын 4-6 хувийг торгууль болгон авах юм байна. ШӨХТГ-ын дарга Б.Лхагва “Шатахууныг жижиглэнгээр борлуулж буй аж ахуйн нэгжүүд үнэ нэмэх, хомсдол үүсгэх эрх байхгүй. Өнгөрсөн долоо хоногт хомсдол үүсгэсэн аж ахуйн нэгжүүдтэй уулзаж шатахууны үнийг хөөрөгдөж, хязгаарлалт хийхийг зогсоох шаардлага хүргүүлсэн. Хязгаарлалтыг зөвхөн Засгийн газар, Улсын онцгой комиссын шийдвэрийн дагуу нийлүүлэлт багассан онцгой тохиолдолд хийдэг. Тиймээс бид аж ахуйн нэгжүүдэд үнэ тарифаа нэмэхгүй байх, шатахуунаа нөөцөлж, хомсдол бий болгохгүй байх шаардлага тавьж байгаа. Энэ хүрээнд Уул, уурхай хүнд үйлдвэрийн яамны дэд сайдаар ахлуулсан ажлын хэсгийн хамтарсан зөвлөл ажиллахаар болсон. Уг зөвлөлөөр үнэ тарифын асуудлыг ярьж хэлэлцээгүй байхад зарим аж ахуйн нэгж зохиомол хомсдол үүсгэж байна. Тус хамтарсан зөвлөл өчигдөр хуралдах байсан ч ирц хүрээгүйн улмаас цуцлагдчихлаа. Энэ дашрамд нэг зүйлийг хэлэхэд, ШӨХТГ үнэ тарифыг тогтоодог, хянадаг газар биш. Өрсөлдөөний тухай хуулийн эрх үүргийн дагуу шатахуун импортлогч байгууллагуудад хяналт тавина. Шатахуун эсвэл талхны үнэ нэмэгдвэл манай байгууллагыг хянадаг мэтээр олон нийтийн дунд буруу ташаа ойлголт байдаг. Өнөөдөр бид зах зээлийн нийгэмд ажиллаж, амьдарч байна. Үүнийг бүх нийтээрээ хүлээн зөвшөөрсөн. Гэхдээ Монгол Улсын Засгийн газар стратегийн бараа бүтээгдэхүүнд хяналтыг тавьж үнэ тарифыг өсгөхгүй байх, улс орны нийгэм эдийн засгийн байдалд хүндрэл учруулахгүй, иргэдэд дарамт үзүүлэхгүй байх талаар зохицуулалтыг хийж эхэлсэн. Тийм учраас 2011 оноос өнөөдрийг хүртэл Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны дэд сайдаар ахлуулсан хамтарсан зөвлөл ажиллаж байгаа. Энэ зөвлөлөөр үнэ тарифыг ярьж хэлэлцээгүй байхад зарим нэг шатахуун импортлогч аж ахуйн нэгж, байгууллага хомсдол үүсгэж байгаа нь Өрсөлдөөний тухай хуулийг зөрчиж байна” гэв. Засгийн газраас автобензин, дизелийн түлшний онцгой албан татварыг хоёр үе шатлалтай нэмэхээр болсон. Өнгөрсөн онд жижиглэн борлуулалтын үнийг тогтворжуулах зорилгоор автобензин, дизелийн түлшний албан татварын хэмжээг хоёр удаа бууруулсан байдаг. Ингэснээр 2017 оны төсөвт батлагдсан автобензин, дизелийн түлшний онцгой албан татварын орлого 210 гаруй тэрбэм төгрөгөөр буурах нөхцөл байдал үүссэн юм. Тиймээс тус шийдвэрийг үе шаттайгаар цуцлах замаар өнгөрсөн онд хоёр удаа шатахуун, дизелийн түлшний онцгой албан татварыг нэмэхээр тусгасан байсан ч Засгийн газрын зүгээс уг нэмэгдлийг түр хойшлуулж, энэ оноос 30- 100 мянган төгрөгөөр нэмээд байгаа юм. Энэ үеэр ШӨХТГ-ын Өрсөлдөөний бодлого зохицуулалтын газрын дарга Ц.Тэрбишээс доорх зүйлийг тодрууллаа.

Ц.Тэрбиш: СӨХ-НЫ ТАЛААРХ ГОМДОЛ ТАСРАХГҮЙ БАЙНА

-ШӨХТГ-т банк, санхүү, даатгалын компаниудтай холбоотой 102 гомдол ирсэнтэй холбогдуулан арилжааны банкны үйлчилгээнд шалгалт хийсэн гэсэн. Шалгалтын дүнд ямар зөрчлийг илрүүлсэн бэ?

-Иргэдээс ирсэн гомдлын дагуу арилжааны есөн банкинд шалгалт хийхэд, бүгдээс нь зөрчил илэрсэн. Тухайлбал, банкны үйлчилгээ үзүүлэх заалны хажууд бие засах өрөөгүй, иргэдийг суулгах сандалгүй, заал, танхимын стандартын шаардлага хангаагүй зэрэг зөрчилтэй байсан. Энэ хүрээнд зөрчлөө арилгах албан шаардлага хүргүүллээ.

-ШӨХТГ-т ирсэн нийт гомдлын 31.6 хувь буюу хамгийн их хувийг барилга, орон сууц, СӨХ-ны асуудал эзэлжээ. Хэчнээн СӨХ-д шалгалт хийсэн бэ. Ямар зөрчил хамгийн их илрэв?

-Өнгөрсөн онд барилга, орон сууц, СӨХ-нд хамаарах 584 гомдол ирсэн. Тухайлбал, шинэ орон сууц барьсан барилгын компаниуд оршин суугчид нь албан ёсоор хуралдаж, СӨХ байгуулаагүй байхад охин компани үүсгэн СӨХ-ийн чиг үүргийг хэрэгжүүлж байгаа тохиолдол олон гарч байна. Тухайн орон сууцыг барьсан барилгын компани засвар үйлчилгээний асуудлыг гурван жилийн хугацаанд албан ёсоор хариуцах үүрэгтэй байдаг. Тэр хугацаанд оршин суугчдаас ашиглалтын зардал буюу засвар үйлчилгээний төлбөр авах ёсгүй. Гэвч компаниуд тэр зардлыг гаргахаас зайлсхийж, иргэдийг төөрөгдүүлэн “СӨХ-ны төлбөр” хэмээн хуурч мөнгө авах тохиолдол гарч байна. Тухайлбал, айлуудын цонх цантаж байгаа тохиолдолд шаардлагатай бол тухайн компани өөрийн хөрөнгөөр сольж өгөх үүрэг хүлээсэн байдаг. Энэ хүрээнд Барилга, хот байгуулалтын яам, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, ШӨХТГ хамтарсан ажлын хэсэг байгуулан шалгалт явуулж байгаа. Гэхдээ энэ асуудлыг нэг мөр шийдэхийн тулд Сууц өмчлөгчдийн холбооны эрх зүйн байдлын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлагатай. Тэгэхгүй бол олон иргэнийг хохироож, маш ноцтой байдалд хүрээд байна. Хуульд өөрчлөлт оруулах хүсэлтийг УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороонд хүргүүлсэн. Манай улсын хэмжээнд 690 СӨХ үйл ажиллагаа явуулдаг. Үүнээс 240 гаруйд нь шалгалт хийхэд маш олон зөрчил илэрсэн. Тухайлбал, оршин суугчийн зөвшөөрөлгүйгээр орон сууцны даатгалын төлбөрийг авч тухайн СӨХ-ны дарга даатгалын компанитай гэрээ хийсэн тохиолдол тасрахгүй байна.

Б.МӨНХ-ЭРДЭНЭ